www.infookno.pl

Definicja wg słownika Władysława Kopalińskiego:
szpros archit. szczeblina, listewka dzieląca otwór okna na części wypełnione szybami.
Etymologia niemiecka Sprosse – szczeblina; szczebel.

Szczeblina (zwana popularnie szprosem) wg Słownika Budownictwa to listwa zamocowana w ramiakach, dzieląca skrzydło okienne, drzwiowe, okno stałe lub świetlik na mniejsze pola, mająca odpowiednie wręby do wstawienia szyb. Obecnie coraz rzadziej spotyka się okna z prawdziwymi szprosami (zwanymi konstrukcyjnymi), których konstrukcja jest zgodna z powyższą definicją. Szprosy stałe są najbardziej dekoracyjne, ale dzieląc szybę, powodują konieczność zastosowania wielu małych formatów szyb zespolonych, co wpływa na wzrost kosztów okna. Podział płaszczyzny okna na małe pola sprzyja też szybszemu brudzeniu się szyb. Ponadto szprosy te muszą mieć odpowiednio większą grubość i szerokość, więc konsekwencją ich zastosowania jest pewne ograniczenie dostępu dziennego światła, ale ich zastosowanie jednocześnie zwiększa sztywność okna. Wykonywane są z takiego materiału jak główne elementy okna - z drewna, PVC lub aluminium. Wielkość, kształt i wykończenie szprosów konstrukcyjnych, dostępne jest w wielu wariantach i zależy od charakteru okna. Szprosy te są zwykle przyklejane za pomocą kleju silikonowego.

Producenci zapewniają duży wybór szprosów. Ich grubości, szerokości i kształtów (od najprostszych trapezowych, poprzez bardziej delikatne "softline", aż po wymyślnie zdobione - antyczne). Prosty montaż (szczególnie szprosów z tworzyw) umożliwia przyklejenie ich nawet przez użytkownika na zamontowanym już oknie. Należy jednak pamiętać o tym, że klej będzie miał dobrą przyczepność do szyby jeśli szprosy będą przyklejane na suchej szybie, uprzednio odkurzonej i odtłuszczonej. Trzeba też zwrócić uwagę, żeby szprosów naklejanych nie przycinać i dopasowywać "na styk", lecz aby pozostawić miejsce na rozszerzanie się materiału pod wpływem wzrostu temperatury (np. w upalny dzień słoneczny). Szprosy naklejane z tworzywa dostępne są w różnych kolorach. Najbardziej popularny jest biały, ale oferowane są również szprosy barwione w masie, odpowiadające kolorystyce ozdabianego okna. Niektórzy producenci mają w swojej ofercie również szprosy z uszczelkami umieszczonymi na brzegach, co w połączeniu z wstawieniem do wnętrza szyby zespolonej elementu dystansowego w kolorze szprosów, pozwala na uzyskanie efektu wizualnego jak przy szprosach konstrukcyjnych. Szprosy naklejane z elementem dystansowym wewnątrz szyby zespolonej (nazywane "duplex") należy zamówić u producenta szyb zespolonych. Są stałym elementem szyby - montuje je więc nie producent okien, ale dostawca szyb zespolonych. W celu zapewnienia odstępu między szprosem, a szybami (co najmniej 2 mm z każdej strony) stosowane są przezroczyste przekładki dystansowe z elastycznego polimeru tzw. bumpony. Ich ilość i rozmieszczenie zależy od rodzaju szprosów i podziału płaszczyzny na poszczególne pola.


wewnątrzszybowe - zamocowane na stałe wewnątrz pakietu szybowego	wiedeńskie (naklejane na szybę z obu stron) - w miejscach zetknięcia, wewnątrz zestawu szybowego umieszczona jest listwa imitująca naturalny podział	konstrukcyjne - dzielące skrzydło okienne na oddzielne kwatery, z oddzielnymi zestawami szybowymi

Jeszcze inny rodzaj szprosów to szprosy zawieszane czyli szczebliny zawieszone na odrębnych okuciach, imitujące podział na mniejsze szyby, można łatwo zdemontować, co ułatwia mycie okien. Ten ostatni rodzaj jest stosunkow rzadko stosowany, a o innych poniżej.

To także szprosy.

Kolorowe, przemyślnie ułożone szkła… Brakuje tu jeszcze dokończenia zdania, że to barwne szkło łączy się przy pomocy ołowianego szprosa. Taki sposób łączenia był znany już w średniowieczu a znane jest po dzień dzisiejszy jako witraż okienny lubego imitacje.

Po co nam szprosy?

Szprosy czyli listwy ozdobne lub szczebliny istnieją tak długo jak istnieją okna, a więc od dobrych kilkuset lat. W dawnych czasach były one nieodzownym elementem przeszklonego okna, a to za sprawą stosowania małych pojedynczych szyb, często w postaci witraży. W XX wieku szprosy zaczęto stosować jako konstrukcyjna część okna, która jednocześnie stawała się dekoracyjnym elementem. Warto pamiętać, że były to tylko i wyłącznie okna drewniane.
W ciągu ostatnich 30-40 lat, kiedy pojawiła się produkcja i sprzedaż okien z PVC, a w ostatnich 10 latach także z włókna szklanego (kompozyt), szprosy przeniesiono do wewnątrz znakomitego elementu, którym jest szyba. Szyba zespolona w tym wypadku składająca się z 2 lub więcej tafli szkła. To właśnie dzięki nowoczesnej szybie postanowiono upowszechnić coś co było znane u zarania budownictwa a mianowicie, szprosy.
Obecnie szprosy pełnią przede wszystkim funkcję dekoracyjną – są więc najczęściej umieszczone pomiędzy taflami szkła w oknach, a dokładnie w szybach zespolonych tych okien lub wręcz naklejone na szybę. Mogą również pozostawać ważnym elementem konstrukcyjnym okna (takie elementy też nazywamy szprosami, ale konstrukcyjnymi).
Nie zawsze szprosy zdobią, a zdarza się, że nieodpowiednio dobrane (kolor ramy i kolor szprosów, czy ich podział pól) mogą być antyreklamą nawet ładnej bryły domu czy bloku. Mogą szpecić lub całkowicie zmienić zamiar architekta czy właściciela. W wielu przypadkach zastosowanie szprosów jest nieodzowne – nadają one budynkom poprzez odpowiednio dobrane okna niepowtarzalny charakter. W innych przypadkach pozwalają zachować podziały w oknach zabytkowych obiektów. Posiadają dodatkowo wiele zalet: znajdują się pomiędzy szybami, nie wymagają więc konserwacji i czyszczenia, są lekkie, są dostępne w szerokiej gamie kolorystycznej, można je formować w różne kształty (łuki, koła, łączenia pod różnymi kątami).
Warto pamiętać, że Państwa wybór okien ze szprosami czy bez powinien być świadomy, oparty o wiedzę i efekty, które chcecie Państwo osiągnąć, a nie ma być czymś przypadkowym, czymś co zasugerował sprzedawca okien, pragnący podnieść marżę na sprzedawanym produkcie. Szprosy mogą być piękną ozdobą, ale mogą stać się niechcianym i zbędnym elementem, którego nie będzie łatwo usunąć.

Okna podzielone szprosami w różnych ramach

Dzięki stosowanym technologiom, materiał ram okiennych nie jest ograniczeniem, jeśli chcemy mieć okno o nietypowym kształcie. Zarówno z drewna, jak i z PVC są produkowane okna okrągłe, trójkątne, zwieńczone łukowo itp. Współczesne okna drewniane, funkcjonalnością i wyposażeniem nie ustępują oknom z PVC. Tak jak okna z PVC posiadają wysokiej klasy szyby zespolone, klamki, nowoczesne systemy okuć, uszczelek. Wykonane są profili drewnianych, sezonowanych, klejonych z kilku warstw drewna. Są również impregnowane przeciwko kornikom, grzybom, korozji biologicznej, wilgoci, słońcu. Spotykamy elementy malowane na różne kolory lub lakierowane dla zachowania faktury i kolorystyki drewna. Dobre okna drewniane mają swój urok, a szprosy mogą ten urok tylko poprawić, oczywiście nie zawsze i wszędzie, ale warto zastanowić się zawczasu.
Piękne okna mogą być niemalże dziełami sztuki. Mogą posiadać rzeźbienia, intarsje, często stają się pięknym i unikalnym meblem, meblem z drewna bo o takich oknach tutaj mowa. Cena wówczas jest pojęciem względnym. Warto pamiętać, że ten piękny naturalny surowiec jakim jest drewno wymaga odnawiania zabezpieczania, gdyż bez impregnacji jest mało odporne na czynniki biologiczne, atmosferyczne i na zanieczyszczenia.

Konserwatorzy zabytków zwykle stawiają jako wymóg przy renowacji zabytkowych obiektów – ponowne wykonanie okien z drewna choć nie zawsze, czasami można zastosować bardzo dobre i ciekawe rozwiązania z innych materiałów. Wybór należy do Klienta. Okna z PVC , drewna, aluminium czy innego surowca mogą być ze szprosami lub bez, należy pamiętać, że dobre okno, to także piękne okno, a więc może ozdobione szprosami.
W prawidłowym doborze szprosów do każdego rodzaju okien pomagają programy komputerowe, oferujące rozwiązania dla projektowania i produkcji okien ze szprosami. Posługując się takim programem sprzedawca potrafi tworzyć realistycznie wyglądające projekty okien i zmieniać układy szprosów w zależności od wymagań Klienta. Mogą więc być prezentowane różne rodzaje szprosów, dowolne ich kolory i rozstawy. Programy umożliwiają też szybką wycenę okna ze szprosami. Jeśli Klient potrzebuje trochę czasu do namysłu może zabrać ze sobą do domu (jeszcze przed zakupem) kolorowe wydruki okien z różnymi układami szprosów, warto porównać i zastanowić się, to nic nie kosztuje.

Zastosowania szprosów w oknach

Szprosy są szeroko stosowane zwłaszcza w budownictwie mieszkaniowym a oto przykłady:

nowe budownictwo – często stosowane ze względu na walory estetyczne: tworzą podziały okna
tam gdzie mają upiększyć wygląd okna i fasady
w tych oknach, które zdecydowanie uatrakcyjniają architekturę budynku i nadają mu odpowiedni charakter
renowacje starych budynków – szprosy są doskonałym sposobem na zachowanie małych podziałów starych okien jednocześnie umożliwiającym zainstalowanie większych, skrzydeł okiennych.

Budowa szprosów

Zasadniczo wyróżniamy dwa podstawowe typy szprosów:
"szprosy wewnątrzszybowe do frezowania" - są to z reguły elementy z aluminium wewnątrz szyby zespolonej. Dostępne w wielu kolorach i kilku szerokościach profilu. Podziały szprosowe każdorazowo są wykonane na indywidualne życzenie Klienta. Przy zamawianiu szyb zespolonych należy pamiętać, że minimalną szerokością ramki dystansowej w szybie zespolonej przy zastosowaniu szprosów jest 12 mm.

Drugim typem spotykanych szprosów są szprosy naklejane (weneckie). Najczęściej wykonywane są z tworzywa sztucznego lub aluminium i mają na spodniej stronie taśmę samoprzylepną, która zapewnia mocne zamocowanie do szyby. Szprosy naklejane mogą też być wykonane z listew drewnianych lub aluminiowych. Gdy na zewnętrznej powierzchni szyby z obu stron przytwierdza się specjalne profile dla uzyskania konkretnego podziału w środku szyby powinien znajdować ten element szprosu. Eliminuje on efekt "pustki pod profilem zewnętrznym". Szprosy naklejane do stolarki z PVC na szybę, imitują oddzielne pakiety szybowe z ramką aluminiową wewnątrz pakietu szybowego, która dzieli szybę zgodnie z podziałem, jaki tworzą elementy PVC. Dostępne szprosy np. o wymiarach: 25 mm, 45 mm, 67mm.

Jeszcze inną odmiana tego samego rodzaju szprosów są szprosy tzw. wiedeńskie duplex) przeznaczone do stolarki drewnianej. Imitują oddzielne pakiety szybowe z aluminiową ramką wewnątrz pakietu szybowego. Ramka dzieli szybę zgodnie z podziałem, jaki tworzą elementy drewniane. Dostępne szprosy wiedeńskie dostępne są na indywidualne życzenie Klientów istnieje możliwość wykonania szprosów o różnych wymiarach.

Co również warto wiedzieć o szprosach w szybach

Właściwości fizyczne szkła oraz budowa szyby zespolonej decydują o pewnych szczególnych właściwościach szyb zespolonych, które nie są wadami i nie podlegają reklamacji:
„Dzwonienie” szprosów”
Zjawisko to jest spowodowane normalnymi drganiami tego aluminiowego elementu (tyczki), podczas otwierania, zamykania lub nawet podmuchów wiatru na zewnątrz. Minimalną szerokość ramki dystansowej przy zastosowaniu szprosów wewnątrz szyby jest 12mm. Niezachowanie tego parametru powoduje, że w pewnych warunkach atmosferycznych (wysokie ciśnienie powietrza) szyba może zetknąć się ze szprosem powodując uszkodzenie powłoki niskoemisyjnej(termoizolacyjnej) lub nawet pęknięcie szyby. W celu ograniczenia tego zjawiska stosuje się silikonowe przekładki na szprosach, które są nieodłącznym elementem ich konstrukcji. Dodatkowo, maksymalna odległość łączeń szprosów z ich punktami podparcia w konstrukcji nie powinna przekraczać 1mb długości.

A oto kilka komentarzy Klientów na temat szprosów:

….ja do swoich okien zamówiłem szprosy wewnątrz szybowe. Jeśli chodzi o wzrost współczynnika U. Im więcej ramy na zewnątrz okna – czyli także szprosów – tym gorzej dla współczynnika U dla CAŁEGO okna. Wszyscy wiedzą że zestawy dwuszybowe mają teraz U=1,1 - ale mało kto pyta o współczynnik k dla ramy okiennej. Dla PVC wynosi ono nawet 1,4 - 1,6, więc k dla okna przy dużej powierzchni ramy PVC jest o wiele wyższe niż 1,1. Reasumując – im więcej PVC na zewnątrz okna – tym bardziej współczynnik k rośnie. Przemawia to właśnie za użyciem szprosów wewnątrzszybowych lub ewentualnie kratki szprosowej od wewnątrz okna. Słyszałem też że szprosy naklejane od zewnątrz lubią się odklejać. No i problem z myciem, przy szprosach masz szybę podzieloną na kilka mniejszych części...

…mam okna ze szprosami. Są to szprosy wewnątrz szyby zespolonej. Na pewno nie ma kłopotu z myciem i wyglądają dobrze. Co do kwestii podziału na ilość pól - zrobiłem dokładnie tak jak w projekcie. Dlatego nie rozumiem pytania o ilość pól: jeśli nie macie takich okien w projekcie, to raczej nie eksperymentujcie. Okno ze szprosami to bardzo silny akcent na elewacji. A jeśli architekt przewidział takie okna, to chyba wskazał jak powinny wygladać te szprosy.

…osobiście polecam szprosy zewnętrzne – na zawiasach. Niestety, ale osiągalne tylko w przypadku stolarki drewnianej. W każdej chwili można je zdemontować, a przede wszystkim nie stanowią większego problemu w trakcie mycia - ramkę szprosów odblokowuje się i otwiera. Szprosy jakiekolwiek są elementem ozdobnym elewacji i ich odpowiedni dobór poprzez przede wszystkim podział może w dużej mierze wpłynąć na ogólny wygląd zewnętrzny budynku. Nie polecam ich stosowania w przypadku nowoczesnych form architektonicznych obiektu.

…polecałabym pewną ostrożność, nawet jeżeli w projekcie stoi na ile pól ma być dzielona szyba. Niedawno zakładaliśmy okna i trochę z ostrożności trochę z powodu napiętego budżetu postanowiliśmy nie brać od razu szprosów (chodziło mi o wersje nakładaną, drewnianą m.in. z powodu możliwości zdjęcia do mycia). Żyłam sobie w przekonaniu, ze okna w naszym domu będą "duże jak w akwarium". Rezultat: po zamontowaniu okien nie mam juz wątpliwości – szprosów nie będzie (i tym razem budżet nie ma z ta decyzja nic wspólnego).

…szprosy wiedeńskie to takie, które nie stanowią konstrukcji okna, są jedynie elementem ozdobnym, ślicznie (albo i nie) wkomponowanym w ramę okienną. Okien trzymają się na takich malutkich zawiaskach z jednej strony i chwytaczkach z drugiej strony ramy. Można je otwierać do mycia okien - bardzo to pożyteczny wynalazek (nie trzeba wcale zdejmować). Można też zdjąć je z okna kiedy się znudzą. Mam pytanko jak liczyć ilość szprosów w oknie? Potrzebna mi jest ta ilość wyceny, chciałbym mieć 6 lub 4 małe okienka w całym oknie. Za pomoc z góry dziękuję
…pytasz o cenę? Odpowiadam:
szprosy wycenia się za pole, a więc jeśli chcesz mieć 6 małych okienek w oknie to = 6 pól czyli płacisz za 6 pól.
Tyle interesujących komentarzy, a wybór i tak należy do Państwa… jak zawsze.

Infookno.pl