Porady eksperta gratis - wystarczy zadzwonić lub napisać. Kliknij i już!

O czym należy pamiętać przy wymianie okien?


Decydując się na wymianę starych okien pamiętajmy o tym, aby:

  • właściwie dobrać wymiary okien do wymiarów istniejących otworów 
  • wymianę okien zlecić wykonawcy, który zagwarantuje nam właściwe osadzenie i uszczelnienie (zdecydowanie preferowany jest system trzywarstwowy)
  • nowe okna powinny zostać wyposażone w nawiewniki lub zostaną rozszczelnione wg instrukcji producenta 
  • wykonawca robót dostarczy nam wspomniane powyżej instrukcje oraz udzieli gwarancji na wykonane roboty 

Spełnienie powyższych warunków oraz wybranie producenta okien o ustalonej renomie pozwoli nam cieszyć się z naszej inwestycji przez dziesiątki lat.


Zwykle każda, nawt nienajmroźniejsza i długa zima obnaża jakość naszych okien oraz uwidacznia liczne wady w sposobie ich zamontowania. W szczególności dotyczy to okien zamontowanych 15-20 lat temu. Chcąc ustrzec naszych czytelników przed popełnieniem podstawowych błędów przy wymianie okien, pozwolimy sobie przypomnieć kilka elementarnych zasad, których należy przestrzegać żeby ustrzec się przed przykrymi niespodziankami na przyszłość. Jak pokazują statystyki i doświadczenia w wielu krajach o zbliżonych warunkach klimatycznych do naszych - trwałość okien oraz zadowolenie użytkowników zależne są od:

  • w 50% od sposobu zamontowania,
  • w 40% od jakości wykonania okien,
  • w 10% od sposobu użytkowania i konserwacji.

W tym artykule zajmiemy się dominującym problemem, tj. warunkami właściwego doboru okna i jego zamontowania.

Wielkość okna a wymiary otworu okiennego.

Właściwe dobranie wymiaru okna do wymiaru otworu okiennego jest bardzo istotne i ma zasadniczy wpływ na jego funkcjonowanie w przyszłości w ścianie obiektu. Okno przeznaczone do zamontowanie w ścianie powinno mieć takie wymiary, aby umożliwiały one jego prawidłowe ustawienie i wypoziomowanie na klockach podporowych lub listwie progowej. Między oknem, a ścianą powinny być zachowane szczeliny o szerokościach, które po zamontowaniu okien umożliwią ich rozszerzanie pod wpływem wilgoci i temperatury, a także właściwe uszczelnienie połączenia okna ze ścianą. Szerokość szczelin uzależniona jest od materiału, z jakiego wykonane jest okno, jego wielkości oraz koloru profilu. Okna z wykonane z profili PVC w ciemnych kolorach, łatwiej się nagrzewają, przez co poddają się większym odkształceniom. Zalecane optymalne luzy montażowe dla okien o wymiarach 1,5-4,5 m wynoszą:

  • PVC twarde, białe - 10-25 mm
  • PVC twarde, ciemne - 15-30 mm
  • drewniane - 10 mm
  • aluminium / tworzywo - 10-20 mm

Podany dolny wymiar luzu dotyczy okien o wymiarach do 1,5 m, natomiast górny wymiar dotyczy okien o wymiarach maksymalnych, tj. do 4,5m. Przekroczenie podanych wielkości optymalnych jest niedopuszczalne, ponieważ zbyt wąska szczelina uniemożliwi prawidłowe wykonanie uszczelnienia okna z murem, natomiast zbyt szeroka uniemożliwi solidne zakotwienie okna w ścianie oraz utrudni uszczelnienie.

Zamocowanie okna w ścianie obiektu.

Przygotowanie otworu do montażu okien rozpoczynamy od oczyszczenie jego z elementów kruchych oraz uzupełnienia ewentualnych ubytków w materiale ściany. Ościeże powinno być czyste, równe i suche. Jeżeli okno montowane będzie w ścianie z ceramiki otworowej, szczeliny w bloczkach zaleca się zaślepić zaprawą. Niedopuszczalne jest pozostawienie fragmentów starej izolacji czy też dziur i szczelin dylatacyjnych lub wentylacyjnych.

Kolejność prac montażowych zależy w pewnym stopniu od systemu uszczelnienia okna, jaki zamierzamy wykorzystać w konkretnym przypadku. Niektóre materiały uszczelniające wymagają zastosowania jeszcze przed ustawieniem i zakotwieniem ościeżnicy w ścianie, inne wbudowuje się już po zamontowaniu okna. Ze względu na wielorakość możliwości, pominiemy w tym miejscu kwestie uszczelnienia, a skupimy się na opisaniu sposobu mechanicznego zespolenia okna z murem.

Okno stawiamy zawsze na progu podościeżnicowym. Może to być jednolity zaimpregnowany profil drewniany, specjalna listwa podparapetowa (PVC) lub ich fragmenty trwale zakotwione do podłoża. To nie okno jest poziomowane, ale właśnie próg, na którym je stawiamy. Zanim rozpoczniemy montaż okna należy zdjąć jego skrzydła. Zostaną one ponownie zawieszone na ościeżnicy dopiero po zakończeniu całego montażu.

Kolejna czynność to przykręcenie do ościeżnicy kotew metalowych, które w następnym etapie posłużą do zamocowania okna w ścianie. Kotwy powinny być zamocowane do ościeżnicy w odległości około 15 cm od naroży. Wzajemne odległości miedzy kotwami nie powinny być większe niż 80 cm dla okien aluminiowych i drewnianych oraz 70 cm dla okien z PVC. Po wypoziomowaniu okna na progu podościeżnicowym regulujemy jego położenie w pionie, dbając o to, aby zachować równe szczeliny między ramą, a murem z każdej strony. Następnie przechodzimy do mocowanie kotew do ściany. Sposób mocowania oraz rodzaj użytych łączników zależał będzie od rodzaju materiału, z którego wykonana jest ściana.

Okno powinno być zamontowane w płaszczyźnie izolacji wewnętrznej w ścianach wielowarstwowych, a w murach jednowarstwowych najczęściej zaleca się montowanie w połowie grubości. W przypadku okien o wymiarach powyżej 1,5m, a szczególnie drzwi balkonowych zaleca się w połowie wysokości lub szerokości elementu ościeżnicy zastosować mocowanie przy pomocy śrub rozporowych. Takie zamocowanie okna zwiększy jego stabilność w murze, a tym samym unikniemy w przyszłości możliwości wypaczenia się elementów ościeżnicy w trakcie użytkowania - szczególnie jest to ważne w przypadku okien drewnianych. Zastosowane kotwy stalowe stabilizują okno w płaszczyźnie poziomej, czyli przenoszą tylko obciążenia prostopadłe do płaszczyzny okna, natomiast cały ciężar okna musi być przeniesiony na element progu podościeżnicowego.

Uszczelnienie połączenia okna ze ścianą - trójwarstwowy system uszczelnienia.

Połączenia ramy okiennej ze ścianą budynku jest węzłem bardzo newralgicznym i w pierwszej kolejności w tym miejscu pojawią się skutki błędów montażowych. Z biegiem czasu najczęściej pojawiają się takie usterki jak: łuszczenie powłok malarskich w okolicy okna, przemarzanie, wilgoć, zagrzybienie ściany i nadmierne zużycie energii do ogrzewania.

Najbardziej popularna technika uszczelniania okien oparta jest wyłącznie na pianach poliuretanowych, które dobrze sprawdzają się przy takich pracach. Jednak bez zastosowania dodatkowych materiałów uszczelniających nie mogą zagwarantować trwałego efektu. Piany poliuretanowe nie są materiałem odpornym na działanie czynników zewnętrznych a przede wszystkim nie wykazują odpowiedniej paroizolacyjności. W wyniku kapilarnego wchłaniania wilgoci z zewnątrz dochodzi do zawilgocenia piany i jej stopniowej degradacji. Uszczelnienie termiczne, które wchłania wilgoć przestaje spełniać swoją rolę. Próby wspomagania uszczelnień opartych na pianach przez zastosowanie silikonów także nie przyniosły oczekiwanych efektów, ponieważ materiały te stosowane są w nieprawidłowy sposób. W tej sytuacji koniecznym okazało się stworzenie systemu uszczelnienia okien, który byłby trwały i skuteczny w obliczu działania takich czynników jak:

strona zewnętrzna

  • parcie wiatru i wody opadowe
  • wchłanianie kapilarne wody
  • promieniowanie UV
  • hałas

od samego okna

  • ciężar własny okna
  • zmiany wymiarów spowodowane zmianami temperatury i wilgotności powietrza
  • ruchy budynku
  • siły wynikające z użytkowania okna

od strony wewnętrznej budynku

  • zmiany wilgotności i temperatury w pomieszczeniu

Analizując czynniki działające na okno dochodzimy do wniosku, że skuteczny system uszczelnienia okna powinien składać się z trzech warstw. Jedna będzie pełniła rolę właściwej termoizolacji, a pozostałe będą ją zabezpieczały przed zawilgoceniem od strony zewnętrznej i wewnętrznej. Wszystkie warstwy muszą wykazywać elastyczność, która zagwarantuje odporność na uszkodzenia termiczne i mechaniczne. W okresach zimowych wilgotność względna powietrza w pomieszczeniach jest wyższa niż na zewnątrz budynku, więc system taki powinien opierać się na zasadzie podstawowej - szczelniej wewnątrz niż na zewnątrz. Podstawą właściwego działania systemu jest sucha warstwa ocieplająca. Taki stan możemy uzyskać stosując następujące materiały:

warstwa zewnętrzna - taśma lub folia paroprzepuszczalna - zabezpiecza przed działaniem zewnętrznych czynników atmosferycznych nie dopuszczając do zawilgocenia warstwy środkowej, wykazując jednocześnie zdolność przepuszczania pary wodnej w kierunku zewnętrznym.

warstwa środkowa - pianka poliuretanowa - pełni rolę izolacji termicznej i akustycznej połączenia okna ze ścianą budynku.

warstwa wewnętrzna - taśma lub folia paroszczelna, ewentualnie neutralny silikon do połączeń okiennych. Warstwa ta musi charakteryzować się jak największą szczelnością, żeby ograniczyć przepływ pary wodnej z pomieszczeń do warstwy środkowej w okresach chłodnych.

Do wykonania trójwarstwowego systemu uszczelnienia można również użyć taśm rozprężnych i sznurów dylatacyjnych. Na naszym rynku dostępne są wszystkie materiały do wykonania takich uszczelnień okien. Są one przygotowane do bezpośredniego użycia, tzn. posiadają naniesioną warstwę klejącą oraz są dostępne w różnych szerokościach. Na tak wykonane uszczelnienie okna możemy teraz nanieść dowolną zaprawę elewacyjną lub tynk wewnętrzny.

Wentylacja pomieszczeń mieszkalnych.

Pomieszczenia przewidziane na stały pobyt ludzi muszą posiadać sprawną wentylację, żeby zapewnić warunki do bezpiecznego przebywania oraz higieniczne warunki pracy i zdrową jakość powietrza. Zagadnienie to reguluje Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W § 149 rozporządzenia ustalono, że strumień powietrza zewnętrznego doprowadzany do pomieszczeń mieszkalnych nie powinien być mniejszy niż 20 m3/h na osobę. Taka ilość powietrza musi być również odprowadzana na zewnątrz poprzez system wentylacji obiektu.
Jednym z podstawowych zadań wentylacji obiektów jest systematyczne odprowadzanie nadmiaru wilgoci z wnętrza budynku. Źródłami wilgoci w budynku są:

  • para wodna z pomieszczeń wilgotnych (kuchnia, łazienki)
  • wilgoć oddawana przez ludzi i zwierzęta
  • wilgoć oddawana w postaci pary przez rośliny
  • wilgoć pozostała w materiałach budowlanych

Skuteczna wentylacja to proces wymiany zanieczyszczonego powietrza na świeże dostarczane z zewnątrz. Powietrze przepływa przez całe mieszkanie do pomieszczeń z kanałami wentylacyjnymi, którymi jest usuwane na zewnątrz. W naszych warunkach zdecydowana większość obiektów mieszkalnych posiada system wentylacji grawitacyjnej tzn. powietrze przepływa samoczynnie przez pomieszczenia i kanały wentylacyjne na zasadzie różnicy ciśnień wywołanej różnicą temperatury. Natomiast w obiektach wyposażonych w wentylację mechaniczną nawiewno-wywiewną, ilość wymienianego powietrza wymuszana jest przez odpowiednio zaprojektowaną instalację.

W tym referacie ograniczymy się do obiektów z grawitacyjną wentylacją. Jeżeli w naszym obiekcie wentylacja ta nie działa właściwie, a tym samym nie jest odprowadzany nadmiar wilgoci z pomieszczeń, dochodzi do podwyższenia wilgotności powietrza w budynku oraz wyraszania się wilgoci na powierzchniach chłodnych - szyby okien, połączenia okien ze ścianą budynku, ramy okien PVC lub aluminiowych. Przy niepoprawnym wykonaniu uszczelnień złącza okiennego proces ten zachodzi w jego wnętrzu powodując stałe zawilgocenie złącza oraz jego okolic, co może doprowadzić do powstania grzyba lub pleśni na powierzchni ściany w okolicy okna lub na ościeżach okien. Rozwój pleśni i grzybów w pomieszczeniach mieszkalnych może być niebezpieczny dla ludzi oraz dla całego obiektu, jeżeli stan taki utrzymuje się w wielu lokalach przez dłuższy czas. W takiej sytuacji może dojść do rozwoju grzybów w ścianie obiektu, czyli do tzw. "syndromu chorego budynku".

Rozwijające się grzyby pleśniowe w mieszkaniu są zagrożeniem dla zdrowia a kontakt z nimi wywołuje schorzenia o podłożu alergicznym w rodzaju:

  • zmiany skórne
  • choroby układu oddechowego
  • katar sienny
  • zapalenie spojówek

Żeby tego uniknąć należy zapewnić sprawne działanie wentylacji grawitacyjnej poprzez zapewnienie dopływu odpowiedniej ilości świeżego powietrza do pomieszczeń. W systemie tym bardzo istotną rolę spełniają zainstalowane okna. Przepisy prawa (norma europejska i polska PN-EN/12207:2001 - "Okna i drzwi. Przepuszczalność powietrza.") nakładają na producenta okien obowiązek zapewnienia określonej infiltracji powietrza przez okno. Zamontowane okna nie mogą być absolutnie szczelne co niestety spotyka się często w rzeczywistości. W oknach obecnie produkowanych rozszczelnienie uzyskuje się przez pozbawienie części obwodu skrzydła okiennego uszczelki - rozszczelnienie celowe. Miejsce usunięcia uszczelki oraz ich rozmieszczenie określone są przez Aprobatę Techniczną na podstawie, której produkowane są okna.
 
Każdy producent zobowiązany jest dołączyć do każdej partii okien:

  • instrukcję montażu
  • instrukcję rozszczelnienia
  • instrukcję bezpiecznego użytkowania i konserwacji

Innym sposobem zwiększenia wymaganej infiltracji jest tzw. mikrowentylacja w funkcji zastosowanych okuć. Przy określonym położeniu klamki uzyskujemy niewielką szczelinę między ościeżnicą a skrzydłem okna. Rozwiązanie to wymaga sterowania ręcznego i umiejętnej obsługi, aby zapewnić optymalny dopływ świeżego powietrza.

Najnowocześniejszym rozwiązaniem w zakresie zapewnienia właściwej wentylacji w pomieszczeniach są nawiewniki okienne. Nawiewnik jest prostym elementem o długości około 30 do 40 cm montowanym w oknie lub ścianie, dzięki któremu nawet przy absolutnie szczelnych oknach uzyskamy odpowiedni nawiew świeżego powietrza do mieszkania. Ze względu na sposób działania nawiewniki mogą być ciśnieniowe lub higrosterowane.

Zasada działania nawiewników ciśnieniowych polega na utrzymaniu dopływu stałej ilości powietrza do pomieszczeń niezależnie od różnicy ciśnień wywołanej np. podmuchami wiatru. Wielkość strumienia powietrza regulujemy ręcznie poprzez ustawienie ruchomej przepustnicy.

Nawiewniki higrosterowane działają automatycznie tzn. same dostosowują wielkość strumienia powietrza doprowadzanego do pomieszczenia w zależności od wilgotności względnej powietrza w pomieszczeniu. Czujnikiem sterującym jest wiązka taśm wykonanych z poliamidu. W zależności od pory dnia i od sposobu użytkowania pomieszczeń strumień dopływającego powietrza zmienia się wraz ze zmianą sposobu użytkowania pomieszczeń. Przykładowo w nocy jest większy nawiew do sypialni a w ciągu dnia do pokoju dziennego. Takie sterowanie strumieniem powietrza ogranicza straty termiczne i wydatki związane z ogrzewaniem oraz zapewnia w sposób ciągły zdrową jakość powietrza.


Zdzisław Maliszewski