Porady eksperta gratis - wystarczy zadzwonić lub napisać. Kliknij i już!

Grzeje i chłodzi?

Rekuperator, a właściwie centrala wentylacyjna z odzyskiem ciepła służy do redukcji kosztów ogrzewania budynku poprzez odzyskiwania ciepła z powietrza wywiewanego z systemu wentylacyjnego zimą. Jest to jasne i klarowne, ilość odzyskiwanego ciepła określana jest przez parametr znany jako sprawność rekuperatora. Należy tutaj wyraźnie podkreślić, że rekuperator i związany z nim system wentylacyjny służy do odzyskiwania ciepła z powietrza usuwanego z budynku, nie służą jednak do ogrzewania domu, jak mogliby sądzić niektórzy czytelnicy. Dom wyposażony w rekuperator musi zostać wyposażony w dowolny system CO, rekuperator spowoduje jedynie obniżenie zapotrzebowania na ciepło budynku, a zatem znaczne zmniejszenie zużycia mediów grzewczych.

Każdy rekuperator dąży do wyrównania temperatur pomiędzy dwoma strumieniami powierza przepływającymi przez jego wymiennik. Zimą, gdy powietrze wchodzące do budynku jest chłodne, a wewnątrz domu jest ciepło, powietrze wchodzące ogrzewa się od wychodzącego, co w rezultacie zwiększa komfort klimatyczny – np. w łazienkach nie występuję efekt „dmuchania” zimnym powietrzem z kratek wentylacyjnych, jak ma to często miejsce w przypadku źle działającej instalacji wentylacji grawitacyjnej. Proces odzyskiwania ciepła redukuje również znacznie straty ciepła wentylacyjnego oraz – co za tym idzie – koszty ogrzewania budynku. Dobrej klasy rekuperator pozwala na osiągnięcie temperatury powietrza nawiewanego zbliżonej do temperatury wewnątrz budynku, różnica może wynosić od 1 do 3 stopni, nie będzie ona praktycznie zauważalna dla użytkownika.

Latem ten sam proces teoretycznie działa „w drugą stronę" - wewnątrz domu powietrze jest chłodniejsze, na zewnątrz gorące, więc powietrze wchodzące do budynku schładza się od powietrza wychodzącego. Wymiennik rekuperatora zawsze będzie powodował wymianę ciepła pomiędzy powietrzem wchodzącym a wychodzącym. Nie należy jednak oczekiwać, że rekuperator zadziała jak klimatyzator znacznie obniżając temperaturę powietrza wchodzącego: proces polegał będzie raczej na spowolnieniu ogrzewania się pomieszczeń. Oznacza to, że pracujący rekuperator spowoduje obniżenie temperatury powietrza wchodzącego o kilka stopni, jednak zawsze będzie to temperatura wyższa niż temperatura wewnątrz pomieszczeń. Dlatego myśląc o rekuperacji warto pomyśleć o dodatkowych urządzeniach schładzających powietrze wchodzące, takich jak gruntowy wymiennik ciepła lub system ARTIC. Korzystając ze schładzania powietrza za pomocą tych urządzeń lub wykorzystując do intensywnego wentylowania chłodniejsze powietrze nocne, rekuperator powinien posiadać tzw. bypass – czyli urządzenie pozwalające na skierowanie strumienia świeżego powietrza zewnętrznego wokół wymiennika ciepła tak, aby nie ogrzewało się ono ponownie od cieplejszego powietrza usuwanego z budynku. W starszych typach rekuperatorów by-pass wykonywany był w formie wkładu letniego, który umieszczało się wewnątrz urządzenia zamiast oryginalnego wymiennika ciepła na cały okres letni. Rozwiązanie takie sprawdzało się całkiem nieźle latem w budynkach wyposażonych w GWC, wymagało jednak okresowego, ręcznego przełączania pracy GWC na czerpnię ścienną, aby zapewnić niezbędną regenerację wymiennika gruntowego. W przypadku, jeśli budynek nie posiadał wymiennika gruntowego, konieczne było znaczne redukowanie pracy lub wręcz wyłączanie systemu wentylacyjnego w okresie upałów, aby uniknąć dodatkowego ogrzewania budynku przez system wentylacyjny oraz… nagrzewania wnętrza przewodów systemu wentylacyjnego. Rekuperatory najnowszych typów posiadają również opcję sterowania przepustnicą GWC czy dodatkowego systemu chłodzenia ARTIC. Praca systemu opartego na rekuperatorze zautomatyzowanym (np. AERIS CA350) jest praktycznie niezależna od użytkownika – urządzenie samo „pamięta”, jakie ustawienie wszystkich parametrów musi być zachowane, aby zapewnić maksymalny komfort klimatyczny, czyli w tym wypadku utrzymania wnętrza budynku w przyjemnej, chłodniejszej atmosferze latem.

O ile zimą cały czas dogrzewamy dom korzystając z CO, dzięki czemu uzupełniamy straty ciepła wynikające z otwierania drzwi wejściowych, przenikalności ścian, okien, dachu oraz strat wynikających z funkcjonowania różnych instalacji, o tyle latem zazwyczaj mamy niewielką możliwość schłodzenia budynku, o ile nie wyposażymy domu w klimatyzator lub urządzenia schładzające powietrze wentylacyjne z rekuperatora. Wnętrze domu staje się więc powoli coraz cieplejsze w wyniku kumulowania się energii słonecznej wpadającej przez okna (efekt szklarni), energii wynikającej z użytkowania kuchni, łazienek czy po prostu energii wypromieniowywanej przez ludzi. Proces ten przebiega wolniej w domach o dużej kubaturze i wykonanych z materiałów kumulujących ciepło. Budynek duży, wykonany z kamienia będzie miał dużo większą bezwładność termiczną niż niewielki domek wykonany z typowo izolujących materiałów budowlanych. Dużym mankamentem budynków o wysokiej bezwładności termicznej są stosunkowo duże koszty ogrzewania: aby dom był ciepły, należy wprowadzić duże ilości energii „w ściany” budynku. Odwrotnie latem – taki dom teoretycznie dłużej zachowa przyjemny chłód, nawet przy stosunkowo częstym „tradycyjnym” wietrzeniu. Budynek dobrze zaizolowany zachowuje się inaczej: ściany wykonane z materiałów izolujących nie kumulują dużych ilości ciepła, za to jego bezwładność termiczna zapewniana jest przez maksymalną szczelność. Jeśli dom z niewielką bezwładnością przewietrzymy zimą poprzez otwarcie okien – nastąpi jego szybkie wychłodzenie. Podobnie latem – otwarcie okien i wietrzenie gorącym, letnim powietrzem spowoduje szybkie ogrzanie się wnętrza budynku. Rozwiązaniem letnim dla domów dobrze zaizolowanych jest system wentylacyjny z odzyskiem ciepła wyposażony dodatkowo w jakiekolwiek urządzenie chłodzące: gruntowy wymiennik ciepła, układ chłodzący ARTIC czy klimatyzator. Oczywiście musimy również zabezpieczyć taki dom przed silnym nagrzewaniem w wyniku emisji promieni słonecznych (szyby działają jak szklarnia - trzeba je zasłaniać!). Zaletą dobrej izolacji oraz zastosowanego systemu odzyskującego ciepło (a latem chłód) będzie zmniejszenie zapotrzebowania na energię: zimą spadną koszty ogrzewania, za to latem „odzyskiwanie” chłodu przez rekuperator pozwoli na skuteczniejsze schłodzenie budynku przy pomocy nawet stosunkowo niewielkich urządzeń.

We współpracy Infookno.pl z  P. Maciejem Kosowskim