Każdego dnia setki rodzin podejmuje decyzje o zakupie okien. Zadanie niełatwe. Na naszym rynku funkcjonuje 2,5 tys. podmiotów działających w sferze produkcji i dystrybucji okien.

Badania ankietowe, przeprowadzone na tym rynku, wskazują, że w przypadku okien wybór dostawcy czy producenta jest w 85% oparty na:

• cenie oferowanego towaru,
• opinii znajomych,
• reklamie,
• modzie na daną konstrukcję.

Te kryteria nie należą do czysto merytorycznych. Warto więc nabywcy poddać inne, bardziej związane z rzeczywistą użytkową wartością okna. Przecież musi ono spełniać wiele bardzo istotnych parametrów. Do podstawowych należy zaliczyć:

• izolacyjność cieplną,
• izolacyjność akustyczną,
• infiltrację i wentylację,
• naturalne oświetlenie pomieszczeń,
• trwałość i stabilność.

• Norma Europejska,
• Polska Norma,
• Aprobata Techniczna,
• Dokumentacja indywidualna.

W wypadku okien produkowanych na podstawie Aprobaty Technicznej, nabywca jest upoważniony, by sprawdzić (i powinien to zrobić) prawo producenta do korzystania z niej i aktualność tej Aprobaty.

Współczynnik przenikania ciepła U - podstawowym parametrem technicznym, który należy sprawdzić przed zamówieniem okien, jest współczynnik przenikania ciepła dla całego okna (U). Producent jest zobowiązany obliczyć i podać na Karcie Wyrobu ten parametr dla całego okna, a nie tylko dla szyby, jak to się powszechnie spotyka (np. U 1,1;  U1,0). Dla przyszłego użytkownika okien przecież ważna jest izolacyjność całego okna, a nie tylko szyby w jej strefie środkowej, co określają współczynniki wyżej przytoczone. W tym miejscu należy dodać, że na początku roku 2007 wchodzi w życie Ustawa o systemie energetycznej oceny budynków. Wymusi ona dokładne określenie izolacyjności cieplnej każdego elementu ściany budynku (np. okna). Jeżeli oferent okien uchyla się od określenia tego parametru lub piętrzy inne trudności z tym związane, klient ma pełne prawo zrezygnować z takiej oferty. Dla rozważanych konstrukcji, tj. okien drewnianych i z PCW, wskaźnik przenikania ciepła (U) powinien się kształtować w granicach 1,3-2,0 W/m2K, zależnie od rodzaju materiału głównego oraz wielkości okna (udziału powierzchni przeszklonej do całkowitej). Ogólnie okna z drewna mają izolacyjność cieplną lepszą niż okna z PCW.

Izolacyjność akustyczna Rw - następnym parametrem technicznym, który powinien być określony dla okna, jest jego izolacyjność akustyczna - klasa akustyczna. Parametr ten charakteryzuje zdolność okna do tłumienia dźwięków pochodzących z zewnątrz. Izolacyjność ta jest określona wskaźnikiem ważonym Rw podawanym w decybelach (dB), w którym uwzględniono specyfikę odbioru dźwięków przez ucho ludzkie. W praktyce możemy się spotkać ze wskaźnikiem Rw 25-40dB.

Zaleca się następujące relacje między poziomem hałasu, a izolacyjnością okien:

• poziom hałasu do 60 dBA Rw 25 dB,
• poziom hałasu do 61-65 dBA Rw 30 dB,
• poziom hałasu do 65-70 dBA Rw 35 dB,
• poziom hałasu > 70 dBA Rw 40 dB.

Na izolacyjność akustyczną okna mają wpływ:

• grubość i rodzaj szyb,
• szerokość komory międzyszybowej,
• rodzaj gazu wypełniającego komorę międzyszybową,
• szczeliny w oknie zastosowane w celu uzyskania prawidłowej infiltracji powietrza.

Szczelność - kolejnym punktem do sprawdzenia jest, czy okno zostało wykonane jako szczelne, czy rozszczelnione. Do pierwszego powinny być dołączone instrukcja rozszczelnienia oraz informacja, że takie okno może być zastosowane wyłącznie w pomieszczeniach z nawiewną wentylacją mechaniczną. Okno nie może być absolutnie szczelne; powinno zapewniać przepuszczanie określonej ilości powietrza, w celu wentylowania pomieszczeń mieszkalnych. Współczynnik infiltracji powietrza a dla pomieszczeń z wentylacją grawitacyjną powinien się mieścić między 0,5 i 1,0. Dla zapewnienia właściwej wentylacji bez udziału użytkownika zaleca się montowanie w oknach nawiewników automatycznych. W praktyce wystarczy jeden nawiewnik w pomieszczeniu - koniecznie w kuchni i łazience.

Szyby - największy udział powierzchniowy w oknie ma szyba. Powszechnie stosuje się szyby jednokomorowe, składające się z dwu szyb płaskich grubości 4 mm, połączonych ramką szerokości 16 mm. W przestrzeni międzyszybowej jest zamknięty gaz - szlachetny (argon, krypton, ksenon) - lub osuszone powietrze. Zwiększa to cieplną i akustyczną izolacyjność szyby. Wewnętrzna szyba zestawu jest pokryta powłoką niskoemisyjną (tlenki metali), co zwiększa pochłanianie (absorpcję) ciepła z promieniowania słonecznego oraz ogranicza straty ciepła z pomieszczeń mieszkalnych. Pod względem cieplnym słabym punktem takiej budowy szyby jest ramka z aluminium, powszechnie stosowana do połączenia szyb na ich obwodzie. Obecnie oferuje się już szyby z tzw. ramką ciepłą, z kompozytów polimerowych lub cienkiej stali. O taką wersję szyb zespolonych będzie zwykle zabiegał nabywca.

Okucia okienne, stosowane przez zdecydowaną większość producentów, są bardzo dobrej jakości. Wybór klienta zatem ograniczy się zwykle do zapewnienia podstawowych funkcji rozwieranie i uchylanie skrzydeł.

Znakowanie

Okno, jako wyrób budowlany, powinno być właściwie oznakowane i zaopatrzone w informacje wymagane Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 11 sierpnia 2004 roku w sprawie sposobów deklarowania zgodności wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz.U. Nr 198/2004, poz. 2041). Obok pokazana jest przykładowa Karta Wyrobu dla oznakowania okna. Zgodnie z ww. Rozporządzeniem obowiązkowo należy zamieścić informacje w pozycji 1-4 oraz znak budowlany. Pozostałe informacje są dobrowolne.

• czy producent określił wszystkie parametry techniczne i umieścił je na etykiecie (karcie wyrobu) lub innych dokumentach dołączonych do okna,
• czy dołączył wszystkie instrukcje wymagane przepisami prawa,
• jakie oferuje świadczenia dodatkowe w postaci warunków gwarancji,
• czy zapewnia instalowanie wyrobu według najnowszych technik montażu,
• czy uwzględnił dodatkowe wymagania klienta, dotyczące np. montażu nawiewnika, specjalnego wykonania szyby itd.

Okno jako element ściany zewnętrznej budynku musi służyć przez dziesiątki lat, i jednocześnie musi
spełniać wiele istotnych funkcji. Jeżeli potencjalny nabywca nie czuje się pewny co do własnych umiejętności zweryfikowania parametrów okna, najlepiej jest skorzystać z pomocy doradcy technicznego.

Zdzisław Maliszewski